De vragen die u elke AI-leverancier hoort te stellen

1.Waarom deze lijst bestaat

Wie voor een organisatie een AI-tool inkoopt, moet weten wat er met vertrouwelijke stukken gebeurt. Voor advocaten is dat huiswerk inmiddels voorgeschreven. De Nederlandse orde van advocaten (NOvA) publiceerde eind 2025 aanbevelingen met daarin deze zin: “Vertrouw niet alleen op FAQ’s of marketingbeloften; lees de (privacy)voorwaarden.” En deze: “Controleer contractvoorwaarden op data-eigendom, IP-rechten, aansprakelijkheid, exit-clausules en ‘vendor lock-in’.” De Europese advocatenkoepel CCBE eist in haar cloudrichtlijnen van februari 2025 een “qualified due diligence check” op de garanties van de leverancier, met een uitgewerkte checklist. De Vlaamse en Franse ordes en de Law Society of England and Wales publiceerden vergelijkbare gidsen.

Wij hebben zeven van die gidsen naast elkaar gelegd en er een ontdubbelde lijst van 23 vragen uit gedestilleerd, verdeeld over zeven clusters. Elke vraag is herleidbaar naar ten minste een letterlijke passage in een van de zeven bronnen; bij vier vragen is de vraag de logische spiegel van een gedragsnorm en staat hij dus niet woordelijk als koopinstructie in de tekst.

De gidsen zijn geschreven voor advocaten, maar in de vragen zelf staat niets dat alleen voor advocaten geldt. Een beleidsafdeling die notities over personen verwerkt, of een financieel team dat conceptcijfers uploadt, heeft precies hetzelfde belang: kunnen wij zelf controleren wat er met onze data gebeurt en waar die staat. Dat de lijst breder geldt is onze lezing, geen norm uit de gidsen; wij denken dat hij hoort bij iedereen die vertrouwelijke stukken uit handen geeft.

2.De zeven clusters, met per cluster de scherpste vraag

De volledige lijst staat als bijlage onderaan. Hieronder per cluster de vraag die in onze lezing het meest oplevert, in gewone taal.

Datagebruik: “Traint u op onze data, en hoe kunnen wij zelf controleren dat u die belofte nakomt?”

Bijna elke leverancier belooft niet te trainen op klantdata. De Franse orde (CNB, 2024) wijst op het gat erachter: bij de bekende opt-outs krijgt de gebruiker geen enkel controlemiddel. Vraag daarom naar auditrecht, logging of een attestatie.

Locatie en jurisdictie: “In welk land staat onze data, wie zijn uw onderaannemers, en valt u onder wetgeving die afgifte buiten de EU kan afdwingen?”

De NOvA wil dat u land, onderaannemers en beveiliging kent. De CCBE-cloudrichtlijnen gaan verder: controleer of de leverancier onder een jurisdictie valt met wetgeving die afgifte van Europese data kan afdwingen.

Verifieerbaarheid: “Welk bewijs draagt uw prestatieclaims: welke benchmark, hoe gemeten, en lijkt die meting op ons echte werk?”

De CCBE-gids uit 2022 zegt het onverbloemd: check overtuigend ogende prestatieclaims op de details, en beoordeel of de benchmarktaak voldoende lijkt op uw echte gebruik. De Law Society vraagt hetzelfde.

Beveiliging: “Welke certificeringen heeft u, hoe recent zijn ze, en hoe kunnen wij de status periodiek hercontroleren?”

De CCBE-cloudrichtlijnen noemen de standaarden bij naam (ISO/IEC 27001, 27017, 27018, SOC 2) en voegen toe: controleer de certificeringsstatus periodiek opnieuw. Een badge van drie jaar geleden zegt weinig.

Contract en aansprakelijkheid: “Welke garanties en aansprakelijkheidsbeperkingen staan in uw voorwaarden, en zijn die onderhandelbaar?”

De Law Society waarschuwt voor de doorgaans beperkte garanties in standaardvoorwaarden en adviseert garanties, vrijwaringen en aansprakelijkheid actief uit te onderhandelen. Eigendom van invoer en uitvoer hoort in hetzelfde gesprek.

Exit en continuïteit: “Hoe krijgen wij onze data in leesbaar formaat terug, en wat gebeurt er als u stopt of omvalt?”

De CCBE-gids uit 2022 vat het exitprobleem samen: data uit de cloud halen is veel moeilijker dan erin zetten. Vraag naar migratieprocedure, aantoonbare verwijdering en het continuïteitsplan bij uitval of marktexit.

Onafhankelijkheid en conflicten: “Draait onze omgeving gescheiden van die van andere klanten, en hoe voorkomt u dat informatie tussen klanten lekt?”

De CCBE-gids van oktober 2025 benoemt het risico dat een systeem dat door meerdere organisaties wordt gebruikt onbedoeld informatie tussen die organisaties deelt. Vraag hoe de scheiding tussen klanten technisch is geregeld.

3.Wat leveranciers al beantwoorden, en waar het stil wordt

Een deel van de lijst hoeft u nauwelijks nog te stellen. Wij lazen op 16 juli 2026 de publieke trust- en securitypagina’s van acht AI-leveranciers voor juridisch werk, waaronder Harvey, Legora, Thomson Reuters en Paxton. Vijf waarborgen bleken daar de facto standaard: niet trainen op klantdata, zero data retention richting de modelleveranciers, EU-datalocatie als optie, encryptiespecificaties en de certificeringsset SOC 2 plus ISO 27001. Wie deze antwoorden krijgt, heeft daarmee de marktstandaard in handen, en dat zegt nog weinig over de leverancier.

Stil wordt het bij de professionele vragen. Een meetprotocol voor de kwaliteit van de output, de aansprakelijkheids- en exitvoorwaarden en het eigendom van de output vonden wij op geen van de acht trust-pagina’s zelf. Die antwoorden bestaan soms wel degelijk elders: Paxton publiceert benchmarkresultaten met methodologie op zijn blog, en Harvey zet zijn aansprakelijkheidsplafond, exitregeling en output-eigendom in een publiek leesbare Platform Agreement. Alleen op de trust-pagina zelf, de plek waar een inkoper begint, stonden ze bij geen van de acht. Deze telling geldt voor die acht leveranciers en die pagina’s op die datum; wat er niet staat kan alsnog in een verwerkersovereenkomst of een salesgesprek geregeld zijn.

De stilste vraag van allemaal is de controleerbaarheidsvraag uit cluster A. De CNB stelt vast dat sommige tools een opt-out bieden voor hergebruik van data, en schrijft er direct achteraan: “aucun moyen de vérification n’est offert aux utilisateurs”, de gebruiker krijgt geen enkel middel om het na te gaan. Precies daarom staat die vraag in de lijst: zonder controlemiddel kunt u een belofte alleen maar geloven.

4.Deze lijst neemt ook ons de maat

Haertdijk AI is zelf een AI-leverancier, dus deze 23 vragen gelden onverkort voor ons. Twee dingen kunnen wij nu al zeggen. Er wordt bij ons niets geüpload voordat de verwerkersovereenkomst is getekend, en elke bevinding in de tool komt met een letterlijk citaat en een bronanker, zodat u de output zelf kunt controleren.

En een ding moet eerlijk andersom: wij claimen op dit moment geen enkele certificering. Geen ISO, geen SOC 2. Wij vinden dat u dat hoort te weten voordat u het vraagt, want de NOvA waarschuwt niet voor niets tegen marketingbeloften. Stel ons gerust alle 23 vragen; waar het antwoord “nog niet” is, krijgt u “nog niet” te horen, met de reden erbij.

6.Waar dit stuk ophoudt

• De lijst is normatief: hij beschrijft wat organisaties volgens de gidsen horen te vragen, en bewijst niet wat inkopers in de praktijk feitelijk vragen.
• Wij gebruikten zeven gidsen. Er bestaan er meer (onder andere van de IBA en de Ierse, Poolse en Zweedse ordes); die zijn hier niet meegenomen, dus de lijst claimt geen volledigheid over alle landen.
• De gidsen zijn geschreven voor de advocatuur. De Belgische, Franse en Engelse gids zijn voor een Nederlandse organisatie richtinggevend en niet bindend, en onze bredere toepassing op beleids- en financiële teams is een keuze van ons.
• Vier van de 23 vragen (4, 12, 13 en 23) zijn afgeleid uit gedragsnormen en staan niet woordelijk als koopinstructie in de bronnen.
• Het marktbeeld in sectie 3 is een momentopname van acht leveranciers op 16 juli 2026, beperkt tot publieke pagina’s.

7.Bijlage: de volledige lijst van 23 vragen

Geformuleerd voor elke organisatie die vertrouwelijke stukken verwerkt. “Wij” en “onze” leest u als uw eigen organisatie.

A. Datagebruik en vertrouwelijkheid

1. Gebruikt u onze prompts, geüploade documenten of output voor het trainen of verbeteren van uw modellen of die van derden?
2. Kunt u contractueel vastleggen dat onze data vertrouwelijk blijft, met zero data retention en een verwerkersovereenkomst die het gebruik beperkt tot onze doeleinden?
3. Sluiten uw voorwaarden elk hergebruik en elke profilering uit, ook na vermeende anonimisering?
4. Hoe kunnen wij controleren dat de niet-trainen-toezegging wordt nageleefd, bijvoorbeeld via auditrecht, logging of een attestatie?
5. Wie kan onze invoer en uitvoer inzien: uw medewerkers, derden, subverwerkers?
6. Is het systeem open of gesloten, en kan het draaien in een afgeschermde omgeving onder onze eigen controle?

B. Datalocatie, doorgifte en jurisdictie

7. In welk land wordt onze data opgeslagen en verwerkt, en welke subverwerkers gebruikt u, met naam, rol en locatie?
8. Welke doorgiftemechanismen gelden bij verwerking buiten de EU/EER, en kan verwerking binnen de EU/EER contractueel worden vastgelegd?
9. Valt u of een subverwerker onder een jurisdictie met wetgeving die afgifte van data aan autoriteiten buiten de EU kan afdwingen?

C. Verifieerbaarheid en kwaliteit van de output

10. Geeft elke output bronvermelding, zodat citaten en feiten tegen de oorspronkelijke bron te controleren zijn?
11. Welk bewijs draagt uw prestatieclaims: welke benchmark, hoe gemeten, en lijkt de benchmarktaak voldoende op ons echte gebruik?
12. Is het systeem getraind op of gekoppeld aan bronnen die relevant zijn voor onze jurisdictie en taal?
13. Welke transparantie geeft u over hoe output tot stand komt, en over de grenzen en bekende foutmodi van de tool?

D. Beveiliging

14. Welke beveiligingscertificeringen of attestaties heeft u (zoals ISO/IEC 27001, 27017, 27018, SOC 2), hoe recent zijn ze, en hoe kunnen wij de status periodiek hercontroleren?
15. Welke technische maatregelen zijn contractueel vastgelegd: encryptie van opgeslagen data, authenticatie, registratie van toegang, periodieke back-ups en een beveiligingsaudit door een onafhankelijke derde?

E. Contract en aansprakelijkheid

16. Welke garanties, vrijwaringen en aansprakelijkheidsbeperkingen bevat het contract, en zijn die onderhandelbaar?
17. Wie is eigenaar van invoer en uitvoer, en onder welke licentievoorwaarden?
18. Welk recht en welk forum gelden bij geschillen, en is er verplichte arbitrage of online geschilbeslechting?
19. Staan er boetes of service credits op het niet halen van serviceniveaus, zoals uptime en responstijd?
20. Heeft u zelf een verzekering die uw aansprakelijkheid onder dit contract dekt?

F. Exit en continuïteit

21. Hoe verloopt de exit: teruggave en migratie van data in leesbaar formaat, aantoonbare verwijdering, en welke opzegtermijnen gelden?
22. Hoe stabiel bent u als leverancier (financiële positie, servicehistorie, langetermijnsupport), en wat is het continuïteitsplan bij uitval of marktexit?

G. Onafhankelijkheid en conflicten

23. Wordt dezelfde omgeving of hetzelfde model gevoed met data van andere klanten, en hoe voorkomt u overdracht van informatie tussen klanten?

8.Bronnen

• NOvA, Aanbevelingen AI in de advocatuur (eind 2025).
• CCBE, Guide on the use of generative AI by lawyers (2 oktober 2025).
• CCBE, Guidelines on the use of cloud computing by Bars and lawyers (27 februari 2025).
• CCBE/ELF, Guide on the use of Artificial Intelligence-based tools by lawyers and law firms in the EU (2022).
• OVB/OBFG, Richtlijnen voor advocaten voor het gebruik van Artificiële Intelligentie (1 februari 2025).
• Conseil National des Barreaux, Guide pratique: utilisation des systèmes d’intelligence artificielle générative (september 2024).
• The Law Society of England and Wales, Generative AI: the essentials (bijgewerkt 1 oktober 2025).
• Harvey, Security en Platform Agreement (geraadpleegd 16 juli 2026).
• Legora, Security and compliance (geraadpleegd 16 juli 2026).
• Paxton, benchmarkpublicatie Stanford-hallucinatiebenchmark (geraadpleegd 16 juli 2026).

Wilt u de lijst gebruiken? Stuur hem gerust door aan uw leverancier, of stel de vragen aan ons via [email protected]. Zelf nalezen kan via de bronnen hierboven.